finhome.group

Mô hình CAPM: lợi nhuận nào là hợp lý với rủi ro?

CAPM trả lời một câu duy nhất: với mức rủi ro thị trường mà tài sản này gánh, lợi nhuận bao nhiêu mới là hợp lý? Công thức chỉ có một dòng — lãi suất phi rủi ro cộng beta nhân phần bù thị trường — nhưng cả ba con số đầu vào đều là ước lượng.

Con số công cụ đưa ra có ba bốn chữ số nhưng không có chữ số nào trong đó là chắc chắn: beta, phần bù thị trường và lãi suất phi rủi ro đều là ước lượng, và đều thay đổi theo cách bạn đo. Hãy dùng CAPM để trả lời “mức này có hợp lý không”, đừng dùng nó như một dự báo.

Ba đầu vào đều là ước lượng — và cách kiểm tra

Beta được đo trên dữ liệu quá khứ và thay đổi theo khoảng thời gian bạn chọn để đo; phần bù thị trường là một ước lượng mà các nhà nghiên cứu không đồng ý với nhau trong phạm vi vài điểm phần trăm; lãi suất phi rủi ro thay đổi theo kỳ hạn bạn lấy. Cách thực dụng: chạy công cụ với ba mức phần bù thị trường — 6%, 8%, 10% — rồi xem kết luận của bạn có đổi hay không.

Đầu vào

Thường lấy lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn tương ứng với thời gian đầu tư của bạn.

Độ nhạy với thị trường. 1 là biến động cùng thị trường, dưới 1 là phòng thủ, trên 1 là khuếch đại. Số âm là hợp lệ và có ý nghĩa.

Bạn có con số thị trường nào?

Chỉ nhập một trong hai. Hai con số cùng nói về một đại lượng, và nếu chúng lệch nhau thì không có cách nào chọn đúng.

Mức sinh lời kỳ vọng của cả thị trường, ví dụ của VN-Index trong dài hạn.

Để trống nếu bạn chỉ cần lợi nhuận kỳ vọng. Nhập vào để tính alpha Jensen — phần vượt trên mức mà rủi ro biện minh được.

Kết quả tự cập nhật ngay khi bạn thay đổi số — nút này chỉ đưa bạn tới kết quả.

Kết quả

Lợi nhuận kỳ vọng13,600%
Alpha Jensen—
Đặc tính betaKhuếch đại — biến động mạnh hơn thị trường
Đặc tính beta:
Beta đo mức biến động của tài sản so với thị trường: bằng 1 là đi cùng, trên 1 là khuếch đại, dưới 1 là phòng thủ. Nó không nói tài sản tốt hay xấu.
Alpha Jensen:
Alpha là phần lợi nhuận thực tế vượt trên mức kỳ vọng ở dòng đầu — dương là vượt, âm là chưa đạt.

Dòng alpha để trống vì bạn chưa nhập lợi nhuận thực tế đã đạt. Alpha là hiệu giữa con số thực tế và mức kỳ vọng ở trên, nên không có con số thực tế thì không có alpha — mức kỳ vọng vẫn đúng và vẫn dùng được.

Chi tiết

Phần bù rủi ro thị trường8,000%
Phần bù rủi ro của tài sản (beta × phần bù)9,600%
Lãi suất phi rủi ro4,000%

Cách tính

Lợi nhuận kỳ vọng = lãi suất phi rủi ro + beta × phần bù rủi ro thị trường. Phần bù thị trường bằng lợi nhuận kỳ vọng của thị trường trừ lãi suất phi rủi ro, nên bạn có thể nhập trực tiếp phần bù hoặc để công cụ suy ra.

Với mặc định: phần bù là 12% − 4% = 8%; beta 1,2 nhân 8% cho phần bù rủi ro của tài sản là 9,6%; cộng 4% cho lợi nhuận kỳ vọng 13,6%.

Hai mốc đáng nhớ. Beta bằng 1 cho ra đúng lợi nhuận thị trường, tức 12% — tài sản gánh đúng rủi ro thị trường nên được trả đúng mức thị trường. Beta bằng 0 cho ra đúng lãi suất phi rủi ro, tức 4% — tài sản không gánh rủi ro thị trường nào thì không được trả phần bù nào.

Beta âm cho lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn lãi suất phi rủi ro: beta −0,5 với các con số mặc định cho 0%. Không phải lỗi. Tài sản tăng khi thị trường giảm có giá trị bảo hiểm cho danh mục, nên nhà đầu tư chấp nhận sinh lời thấp hơn để giữ nó.

Alpha Jensen = lợi nhuận thực tế − lợi nhuận kỳ vọng. Đây là con số mà mọi quỹ chủ động đều tuyên bố có: phần sinh lời vượt trên mức mà rủi ro đã gánh biện minh được. Alpha dương 4,4% nghĩa là tài sản đạt 18% trong khi rủi ro của nó chỉ đáng 13,6%.

CAPM chỉ tính rủi ro thị trường, tức phần rủi ro không thể loại bỏ bằng đa dạng hóa. Nó giả định bạn đã đa dạng hóa hết phần rủi ro riêng của từng doanh nghiệp. Nếu danh mục của bạn chỉ có ba mã cổ phiếu, mô hình này không mô tả rủi ro thật của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Công cụ này chỉ mang tính minh họa: kết quả phụ thuộc vào những con số bạn nhập và cả các giả định được ghi trên trang này. Mỗi công cụ có phạm vi riêng — lãi suất, thuế, phí và lạm phát được tính hay không tính là điều nêu ngay tại phần giả định và giới hạn của trang, nên hãy đọc phần đó trước khi dùng con số vào việc gì. Kết quả không phải cam kết lợi nhuận và không phải lời khuyên đầu tư. Vui lòng cân nhắc kỹ hoặc tham khảo chuyên gia trước khi ra quyết định tài chính.